Việt Nam là một đất nước giàu truyền thống với lịch sử hàng nghìn năm. Trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước, những giá trị văn hóa của cộng đồng người Việt đã được vun đắp và hình thành bởi 54 dân tộc cùng sinh sống trên dải đất hình chữ S. Đó là kết tinh của tinh thần đoàn kết, cũng như ý chí mạnh mẽ của nhiều thế hệ đã trải qua những điều kiện lao động và sinh sống đa dạng qua các thời kỳ.

Trong tiến trình lịch sử, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đã hình thành và vẫn tiếp tục gắn bó với đời sống hiện đại, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, cũng có không ít giá trị đã mai một hoặc biến đổi theo thời gian dưới tác động của xã hội trong thời kỳ công nghiệp hóa và toàn cầu hóa mạnh mẽ.

( 54 dân tộc Việt Nam )

Theo Tổng cục Thống kê của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Việt Nam có 54 dân tộc, trong đó dân tộc Kinh (hay Việt) chiếm đa số. Có nhiều truyền thuyết giải thích nguồn gốc của các dân tộc Việt Nam, nhằm lý giải vì sao đất nước ta có sự đa dạng dân tộc phong phú đến vậy.

Truyền thuyết “Quả bầu mẹ” kể về nguồn gốc chung của các dân tộc trên đất nước. Câu chuyện “Đôi chim” lại kể rằng một cặp chim đã sinh ra hàng trăm nghìn quả trứng; khi nở ra, những quả trứng ấy đã trở thành các dân tộc như Kinh, Mường, Thái, Khơ Mú… Nhiều truyện kể khác, đặc biệt của các dân tộc Ba Na và Ê Đê, cũng cùng chung một ý tưởng rằng người Kinh và người Thượng là anh em, có chung một cội nguồn gia đình.

Theo truyền thuyết “Con Rồng cháu Tiên”, vào khoảng năm 2000 trước Công nguyên, Mẹ Âu Cơ (Tiên nữ) đã sinh ra một bọc trăm trứng, nở thành một trăm người con – tổ tiên của các dân tộc Việt Nam. Khi chia tay, Âu Cơ đưa 50 người con lên núi, còn người chồng đưa 49 người con xuống biển. Người con trưởng ở lại Phong Châu (nay thuộc tỉnh Phú Thọ, miền Bắc Việt Nam) và lập nên nhà nước đầu tiên của dân tộc Việt – nước Văn Lang, xưng hiệu là Hùng Vương. Các đời sau đều tiếp tục lấy danh hiệu này.

Vua Hùng được tôn vinh là tổ tiên chung của toàn dân tộc. Từ đó, văn hóa truyền thống Việt Nam được hình thành trên nền tảng những đặc trưng và tập quán của các dân tộc trên khắp cả nước. Giữa các dân tộc tồn tại nhiều điểm tương đồng, từ lối sống đến các hoạt động sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là nghề trồng lúa nước – kết quả của một quá trình lịch sử lâu dài, kéo dài từ buổi đầu dựng nước cho đến cuối thế kỷ XIX.

( Những truyền thuyết về nguồn gốc các dân tộc Việt Nam )

Mặc dù cùng sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam, các nhóm dân tộc đã định cư vào những thời điểm khác nhau trong lịch sử. Trong quá trình thích nghi với môi trường tự nhiên và những biến đổi của lịch sử, văn hóa…, các cộng đồng trên đất nước Việt Nam đã biết củng cố và gìn giữ bản sắc riêng của mỗi dân tộc thông qua những đặc trưng văn hóa như lối sống, tập quán, phong tục, cách tư duy và ứng xử…

Tất cả những giá trị ấy được duy trì qua nhiều thế hệ và cho đến ngày nay vẫn ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống văn hóa – xã hội của Việt Nam, góp phần tạo nên sự hài hòa, đa dạng và thống nhất trong nền văn hóa dân tộc.

Các dân tộc thiểu số thường sinh sống thành cộng đồng, đan xen với nhau và với người Kinh. Nền văn hóa Việt Nam là sự tổng hòa các giá trị văn hóa vùng miền, phong tục và tập quán của các dân tộc khác nhau. Theo dòng chảy thời gian, song hành cùng sự phát triển của xã hội, các cộng đồng đã di cư từ vùng này sang vùng khác, mang theo bản sắc và phong tục địa phương của mình, góp phần tạo nên sự giao thoa độc đáo và phong phú về bản sắc.

Ngày nay, người Việt Nam chung sống hài hòa trong tinh thần đoàn kết. Ý thức cộng đồng là một đặc trưng nổi bật trong bản sắc văn hóa của các dân tộc Việt Nam. Tinh thần ấy không chỉ được thấu hiểu và bồi đắp qua thời gian, mà còn mang tính bổ trợ lẫn nhau, thể hiện qua sự gắn bó và cống hiến đối với cộng đồng dân tộc.

Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam